Wat is Delpher?

Delpher (opent een externe website in een nieuw tabblad) is een website van de Koninklijke Bibliotheek met gedigitaliseerde kranten, boeken, tijdschriften en radiobulletins van verschillende erfgoedinstellingen. Delpher noemt de periode 1618 tot 1995 voor de kranten, waaronder ook kranten uit Nederlands-Indië, Suriname en de Antillen. De website biedt ook een eigen handleiding (opent een externe website in een nieuw tabblad) en een thema-pagina over genealogie (opent een externe website in een nieuw tabblad).

Niet alles staat er: de collectie is een selectie en per periode en regio verschilt de dekking. In de krantenoverzicht-pagina (opent een externe website in een nieuw tabblad) kunt u zien welke kranten er voor welke datum zijn. Daarnaast bestaan er regionale krantenbanken, die u via Delpher regio (opent een externe website in een nieuw tabblad) vindt.

Wat staat er in een krant over uw familie?

• familieberichten: geboorte-, verlovings-, huwelijks- en overlijdensadvertenties;
• bedrijfsadvertenties, vacatures en veilingen;
• verslagen van rechtszaken, ongelukken en branden;
• verhuisberichten en lijsten van aangekomen of vertrokken personen;
• gemeentelijke berichten, zoals benoemingen en bevorderingen.

Stap voor stap zoeken

1. Ga naar de krantencollectie van Delpher en kies het materiaaltype ‘kranten’, zodat u niet door boeken en tijdschriften heen zoekt.
2. Typ de achternaam en een tweede kenmerk, bijvoorbeeld de woonplaats. Zoekt u op een veel voorkomende naam, zet de voornaam of voorletters erbij.
3. Open ‘uitgebreid zoeken’ en beperk de periode. Zet bijvoorbeeld het jaar van overlijden plus of min één jaar.
4. Gebruik de filters links naast de resultaten, bijvoorbeeld voor krantentitel of regio. Delpher raadt zelf aan om een plaatsnaam toe te voegen of in regionale kranten te zoeken.
5. Open een resultaat, bekijk de scan en noteer krantentitel, datum en paginanummer. Sla de scan of een link op.

Zoektechnieken

Delpher heeft een aantal zoekfuncties, die u in de officiële handleiding beschreven vindt. De belangrijkste:

• AND. Zoekt u meerdere woorden, dan moeten ze allemaal voorkomen, maar niet per se dicht bij elkaar. Dat is standaard.
• Sterretje. Een sterretje vervangt het einde van een woord: Jans gevolgd door een sterretje vindt Jansen, Janssen en Jansz.
• Vraagteken. Een vraagteken vervangt één letter: va?ant vindt zowel vacant als vakant. Wildcards kunnen niet aan het begin van een zoekopdracht staan.
• Hoofdletters en leestekens worden genegeerd, behalve het koppelteken en de apostrof. Zoekt u zonder, dan vindt Delpher ook de versies mét.
• Accenten. Zoekt u zonder accent, dan vindt u ook woorden met accent. Zoekt u mét accent, dan vindt u alleen die vorm.
• Historische spelling. Delpher zoekt standaard ook naar historische spellingsvarianten.

Een voorbeeld

Stel dat u weet dat uw overgrootmoeder in 1938 is overleden in Zwolle. Zoek in de kranten op haar achternaam en ‘Zwolle’ en beperk de periode tot 1938 en 1939. Verschijnt er een rouwadvertentie, dan noemt die vaak de echtgenoot, de kinderen en soms de plaats en tijd van de begrafenis. Dat kan een kind opleveren dat u nog niet kende, of een zwager waarvan u de naam kunt gebruiken voor de volgende zoekactie. Controleer het daarna met de overlijdensakte.

Familienaam of beroep

Zoekt u niet een persoon maar een familie, dan loont het om de naam met een beroep of een bedrijfsnaam te combineren, zoals ‘Pietersen bakker’ of ‘Pietersen steenhouwerij’. Delpher noemt zelf dat ook sporen van voorouders te vinden zijn in verhuisberichten, personeelsadvertenties en passagierslijsten. Daarnaast bevat Delpher historische telefoonboeken in de boekencollectie.

Veelgemaakte fouten

• Alleen zoeken op een zeer algemene naam zonder plaats of jaar. Dat levert duizenden resultaten op.
• Stoppen als er niets is gevonden. Probeer een andere spelling, een deel van de naam en een andere periode.
• De tekstversie als feit nemen. Lees de afbeelding van de pagina.
• Het krantenbericht als enige bron gebruiken. Journalisten schreven soms onjuiste namen en leeftijden op.
• Vergeten de bron te noteren. Zonder krantentitel, datum en pagina kunt u het artikel later niet meer terugvinden.

Hoe nu verder?

Combineer krantenberichten met akten: de krant geeft de context, de akte de zekerheid. Zoek bij een overlijden ook naar bidprentjes en grafregisters, zoals beschreven in Overleden familieleden terugvinden. Voor meer websites met bronnen leest u Gratis websites voor stamboomonderzoek.