Wat zijn DTB-registers?

Kerken hielden zelf bij wie werd gedoopt, wie trouwde en wie werd begraven. Het CBG beschrijft deze registers als de belangrijkste bron voor de periode voor de invoering van de burgerlijke stand. Bij elke kerk hoort een eigen register; een grote plaats kan er dus meerdere hebben, bijvoorbeeld van de gereformeerde, katholieke en lutherse kerk, en van doopsgezinde of joodse gemeenten.

Niet elk register is bewaard gebleven. Het CBG verwijst naar een overzicht van wat per plaats bewaard is, zie de CBG-pagina over DTB-registers (opent een externe website in een nieuw tabblad). Het archief van de regio waar de plaats ligt geeft meer informatie, via Archieven.nl (opent een externe website in een nieuw tabblad).

Het doopboek

Een doopinschrijving noemt de doopdatum, de naam van het kind, de naam van de vader en vaak ook die van de moeder. Soms zijn de doopgetuigen (peters en meters) vermeld. Dat zijn vaak familieleden, bijvoorbeeld grootouders of ooms en tantes. In sommige streken kregen kinderen de naam van een grootouder of een van de doopgetuigen.

• De doopdatum ligt meestal enkele dagen na de geboorte; een geboortedatum kan er ook bij staan, maar dat is niet altijd zo.
• In oudere inschrijvingen ontbreekt de moeder soms of wordt alleen haar voornaam vermeld.
• Een kind kan zijn gedoopt in de kerk van de moeder, de vader, of een andere plaats. Zoek dus ook in de omgeving.
• Doopsgezinden doen aan volwassendoop; hun registers bevatten dus geen kinderen op dezelfde manier.

Het trouwboek

Een huwelijk had vaak twee stappen: de ondertrouw (aanmelding en aankondiging) en daarna het kerkelijk huwelijk. Soms staan beide in hetzelfde register. De ondertrouw noemt herkomst van de bruid en bruidegom, soms hun beroep en of ze eerder getrouwd waren. Voor mensen die uit een andere plaats kwamen, staat soms een attestatie (verklaring van de eigen kerk) vermeld.

• Een ondertrouw is geen bewijs dat het huwelijk er ook kwam. Zoek ook de trouwinschrijving.
• Weduwe van of weduwnaar van wijst op een eerder huwelijk. Zoek dan ook naar de begrafenis van de eerste partner.
• Jongeman en jongedochter betekent ongehuwd.
• Bij een tweede huwelijk wordt vaak de naam van de overleden partner genoemd, wat u een extra aanwijzing geeft.

Het begraafboek

Begraafregisters noteren de begraafdatum, vaak de naam en soms de leeftijd of het beroep. Soms staat de naam van de echtgenoot of de vader bij een kind. Gaat het om een kind of een vrouw, dan wordt vaak de naam van de echtgenoot of vader vermeld. In sommige periodes werden mensen tegen betaling in de kerk begraven; die inschrijvingen noemen soms de plaats van het graf.

Een begraafboek is geen overlijdensakte. De sterfdatum staat er vaak niet bij, en de leeftijd kan een schatting zijn. Controleer ze aan de hand van andere gegevens uit het gezin.

Waar u de registers vindt

Een stap-voor-stap werkwijze

1. Bepaal de plaats en een periode, afgeleid van de eerste akte van de burgerlijke stand.
2. Zoek het register van die plaats: welke kerken waren er en welke registers zijn bewaard?
3. Zoek in de index op de achternaam, en bij een patroniem ook op de voornaam van de vader.
4. Staat de persoon niet in de index, kijk dan in de scans van de relevante jaren, of in naburige kerken.
5. Vergelijk met de doopinschrijvingen van de broers en zussen. Past het verhaal?
6. Noteer archief, register, datum en eventueel het folio of de bladzijde.

Veelgemaakte fouten

• De doopdatum als geboortedatum noteren.
• Aannemen dat een ondertrouw een huwelijk is.
• Het verkeerde kerkgenootschap doorzoeken en dan concluderen dat de persoon niet bestaat.
• Het patroniem als achternaam zien en daardoor verkeerde families koppelen.
• Geen rekening houden met verschillende spelling: Cornelis, Cornelus, Kees en Nelis kunnen dezelfde persoon zijn.

Hoe nu verder?

Zijn de registers alleen als scan beschikbaar, dan helpt de gids Oude handschriften leren lezen. Een bredere strategie voor onderzoek vóór de burgerlijke stand vindt u in Voorouders vinden vóór 1811.